Πρόλογος

Περιεχόμενα

Εισαγωγή 4

1 Αντικείμενο 5

2 Τυποποιητικές παραπομπές 5

3 Όροι και ορισμοί 5

4 Απαιτήσεις 6

4.1 Γενικά 6

4.2 Κοκκομετρική διαβάθμιση φίλτρου 6

4.3 Σχέση διαβάθμισης φίλτρου – εδαφικού υλικού 7

4.4 Αντοχή, ανθεκτικότητα και καθαρότητα του αδρανούς υλικού του φίλτρου 8

5 Μεθοδολογία εκτέλεσης εργασιών 10

5.1 Γενικά 10

5.2 Εγκιβωτισμός γραμμικών στραγγιστηρίων 10

5.3 Κατασκευή στρώσεων στράγγισης 11

6 Κριτήρια αποδοχής περαιωμένης εργασίας 11

7 Τρόπος επιμέτρησης εργασιών 11

Παράρτημα Α (πληροφοριακό) Όροι υγείας, ασφάλειας και προστασίας του περιβάλλοντος 13

Α.1 Γενικά 13

Α.2 Μέτρα υγεία και ασφάλειας 13

Α.3 Μέτρα για την προστασία του περιβάλλοντος 14

Βιβλιογραφία 15

Εισαγωγή

Η παρούσα Ελληνική Τεχνική Προδιαγραφή (ΕΤΕΠ) εντάσσεται στην ενότητα των τεχνικών κειμένων που είχαν αρχικά προετοιμασθεί από το ΥΠΕΧΩΔΕ και το ΙΟΚ και στην συνέχεια επεξεργάσθηκε ο ΕΛΟΤ προκειμένου να εφαρμόζονται στην κατασκευή των δημοσίων τεχνικών έργων στην χώρα, με σκοπό την παραγωγή έργων άρτιων και ικανών να ανταποκριθούν και να ικανοποιήσουν τις ανάγκες που υπέδειξαν την κατασκευή τους και να αποβούν επωφελή για το κοινωνικό σύνολο.

Στο πλαίσιο σύμβασης μεταξύ του ΕΣΥΠ/ΕΛΟΤ και του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών (24SYMV014835809), ο ΕΛΟΤ ανέλαβε την υποχρέωση να επεξεργασθεί και να επικαιροποιήσει πενήντα οκτώ (58) Ελληνικές Τεχνικές Προδιαγραφές (ΕΤΕΠ), ως Έκδοση 2η σύμφωνα με τα ισχύοντα Ευρωπαϊκά Πρότυπα και Κανονισμούς και με τις διαδικασίες που προβλέπονται στον Κανονισμό σύνταξης και έκδοσης Ελληνικών Προτύπων και Προδιαγραφών και στον Κανονισμό σύστασης και λειτουργίας Τεχνικών Οργάνων Τυποποίησης.

Η παρούσα ΕΤΕΠ καλύπτει τις απαιτήσεις όπως απορρέουν από το Ενωσιακό Δίκαιο και τις σχετικές Οδηγίες Νέας Προσέγγισης που ισχύουν σήμερα, το Εθνικό Δίκαιο, παραπέμπει σε εναρμονισμένα ευρωπαϊκά πρότυπα και είναι συμβατή με αυτά.

Φίλτρα στραγγιστηρίων από διαβαθμισμένα αδρανή υλικά

Αντικείμενο της παρούσας Τεχνικής Προδιαγραφής είναι ο καθορισμός των απαιτήσεων που αφορούν στην κατασκευή φίλτρων αποστράγγισης από διαβαθμισμένα αδρανή υλικά.

Ειδικότερα, η παρούσα Τεχνική Προδιαγραφή αφορά την προμήθεια, μεταφορά, διάστρωση και συμπύκνωση φίλτρων στραγγιστηρίων από κατάλληλα διαβαθμισμένα αδρανή υλικά, τα οποία χρησιμοποιούνται για την αποστράγγιση υδάτων και την προστασία των στραγγιστικών αγωγών ή και των γειτονικών εδαφικών στρώσεων από έκπλυση λεπτόκοκκων υλικών.

Η παρούσα Τεχνική Προδιαγραφή ενσωματώνει, μέσω παραπομπών, προβλέψεις άλλων δημοσιεύσεων, χρονολογημένων ή μη. Οι παραπομπές αυτές αναφέρονται στα αντίστοιχα σημεία του κειμένου και κατάλογος των δημοσιεύσεων αυτών παρουσιάζεται στη συνέχεια. Προκειμένου περί παραπομπών σε χρονολογημένες δημοσιεύσεις, τυχόν μεταγενέστερες τροποποιήσεις ή αναθεωρήσεις αυτών θα έχουν εφαρμογή στην παρούσα όταν θα ενσωματωθούν σε αυτή, με τροποποίηση ή αναθεώρησή της. Όσον αφορά τις παραπομπές σε μη χρονολογημένες δημοσιεύσεις ισχύει η τελευταία έκδοσή τους..

ΕΛΟΤ EN 933-1 Tests for geometrical properties of aggregates - Part 1: Determination of particle size distribution - Sieving method – Δοκιμές γεωμετρικών ιδιοτήτων των αδρανών - Μέρος 1: Προσδιορισμός του διαγράμματος κοκκομετρίας - Μέθοδος με κόσκινα

ΕΛΟΤ EN 1097-2 Tests for mechanical and physical properties of aggregates - Part 2: Methods for the determination of resistance to fragmentation Δοκιμές των μηχανικών και φυσικών ιδιοτήτων των αδρανών - Μέρος 2: Μέθοδοι προσδιορισμού της αντίστασης σε θρυμματισμό

ΕΛΟΤ EN 1367-2 Tests for thermal and weathering properties of aggregates - Part 2: Magnesium sulfate test -- Δοκιμές για τον προσδιορισμό των ιδιοτήτων των αδρανών σε θερμικές και καιρικές μεταβολές - Μέρος 2: Δοκιμή θειικού μαγνησίου

ΕΛΟΤ EN 13242+A1:2008 Aggregates for unbound and hydraulically bound materials for use in civil engineering work and road construction -- Αδρανή υλικών σταθεροποιημένων με υδραυλικές κονίες ή μη σταθεροποιημένων για χρήση στα τεχνικά έργα και την οδοποιία

ΕΛΟΤ ΤΠ 1501-08-03-03-00 Geotextiles and related products for drains -- Γεωυφάσματα και συναφή προϊόντα στραγγιστηρίων.

Στην παρούσα Τεχνική Προδιαγραφή ισχύουν οι όροι και ορισμοί οι οποίοι δίδονται στο Εναρμονισμένο Πρότυπο ΕΛΟΤ ΕΝ 13242+Α1:2008 καθώς και οι ακόλουθοι:

3.1 Φίλτρα αποστράγγισης

ή φίλτρα στραγγιστηρίων καλούνται τα διαβαθμισμένα αδρανή υλικά τα οποία τοποθετούνται μεταξύ των εδαφικών σχηματισμών και των γραμμικών στραγγιστηρίων (περιβολή διάτρητων σωλήνων, πλήρωση αποστραγγιστικών τάφρων), ή μεταξύ των εδαφικών σχηματισμών και των επιφανειακών αποστραγγίσεων (φίλτρα πρανών, στρώσεις στράγγισης με ή χωρίς γεωσυνθετικά). Εφαρμόζονται σε όλες τις περιπτώσεις όπου προβλέπεται απομάκρυνση υπογείων ή επιφανειακών υδάτων σε επαφή με εδαφικούς σχηματισμούς με σκοπό να συντελούν στην ανεμπόδιστη ροή του νερού και ταυτόχρονα να συγκρατούν τα λεπτόκοκκα συστατικά του εδάφους, εμποδίζοντας εσωτερικές διαβρώσεις, αποπλύσεις υλικού και μείωση της υδατοπερατότητας των στραγγιστικών στρώσεων. Η κοκκομετρική διαβάθμιση των φίλτρων είναι σύμφωνη με τις απαιτήσεις των ισχυόντων ευρωπαϊκών προτύπων και τις αρχές γεωτεχνικού σχεδιασμού. Αναλόγως της διάταξης και της διαβάθμισής τους τα φίλτρα διακρίνονται σε μονοβάθμια ή πολυβάθμια.

3.2 Θραυστό υλικό

Αδρανές υλικό το οποίο προκύπτει από τη μηχανική θραύση φυσικού πετρώματος ή τεχνητού λίθου, με αποτέλεσμα κόκκους ακανόνιστου σχήματος και τραχειών επιφανειών. Το θραυστό υλικό παρουσιάζει αυξημένη μηχανική αντοχή και βελτιωμένη μεταξύ των κόκκων αλληλοεμπλοκή, γεγονός που το καθιστά κατάλληλο για χρήση σε φίλτρα στραγγιστηρίων, στρώσεις αποστράγγισης και λοιπές τεχνικές κατασκευές, σύμφωνα με τις απαιτήσεις της παρούσας.

3.3 Καθαρότητα αδρανών

Ο βαθμός απουσίας αργιλικών, οργανικών ή άλλων ανεπιθύμητων υλικών από το υλικό φίλτρου.

3.4 Διαχωριστική λειτουργία φίλτρου

Η ικανότητα του φίλτρου να αποτρέπει την ανάμιξη διαφορετικών εδαφικών ή τεχνητών στρώσεων, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα την μακρόχρονη λειτουργικότητα της κατασκευής.

3.5 Κοκκομετρική διαβάθμιση

Η κατανομή των κόκκων του υλικού φίλτρου ως προς το μέγεθος, εκφρασμένη ως ποσοστό διερχομένων από συγκεκριμένα κόσκινα.

Τα αδρανή ικανοποιούν τις απαιτήσεις του εναρμονισμένου προτύπου ΕΛΟΤ ΕΝ 13242+Α1:2008 και υποχρεωτικά:

α) φέρουν σήμανση CE

β) συνοδεύονται από δήλωση επιδόσεων βάσει του κατ’ εξουσιοδότηση Κανονισμού (ΕΕ) 574/2014 και από πιστοποιητικό συμμόρφωσης του ελέγχου της παραγωγής στο εργοστάσιο, που εκδίδεται από κοινοποιημένο στην ΕΕ οργανισμό και προσκομίζεται εφόσον ζητηθεί από την Αρμόδια Αρχή.

Οι επιδόσεις που αναγράφονται στη σήμανση CE και στη δήλωση επιδόσεων για τα αδρανή ακολουθούν τις απαιτήσεις της Μελέτης και τις προδιαγραφές του Έργου. Οι απαιτήσεις της Μελέτης και οι προδιαγραφές του Έργου συνάδουν με τις επιδόσεις των ουσιωδών χαρακτηριστικών του παραρτήματος ΖΑ του εναρμονισμένου προτύπου ΕΛΟΤ ΕΝ 13242+Α1:2008.

Η κοκκομετρική διαβάθμιση των αδρανών φίλτρων πρέπει να εξασφαλίζει ταυτόχρονα επαρκή υδατοπερατότητα, ικανότητα στράγγισης, δηλαδή συγκράτηση των λεπτόκοκκων του υποκείμενου εδάφους ή στρώσης και σταθερότητα του φίλτρου χωρίς αποσάθρωση ή μετακίνηση κόκκων.

Η διαβάθμιση αποτελεί κρίσιμη παράμετρο σχεδιασμού και πρέπει να καθορίζεται στη Μελέτη, με βάση τη σύσταση του εδάφους που προστατεύεται.

Εάν δεν καθορίζεται διαφορετικά στη Μελέτη, θα πρέπει να βρίσκεται εντός των κατωτέρω ορίων:

Πίνακας 1 – Κοκκομετρική διαβάθμιση χονδρόκοκκου υλικού φίλτρου

Πίνακας 2 – Κοκκομετρική διαβάθμιση λεπτόκοκκου υλικού φίλτρου

Να σημειωθεί ότι ως παιπάλη θεωρείται το διερχόμενο από το κόσκινο 0,063 mm. Όταν απαιτείται να είναι μη πλαστική, η πλαστικότητα θα πρέπει να ελέγχεται σύμφωνα με το ΕΝ 17892-12.

Η κοκκομετρική διαβάθμιση ελέγχεται σύμφωνα με το Πρότυπο ΕΛΟΤ EN 933-1.

Η κοκκομετρική διαβάθμιση του φίλτρου πρέπει να καθορίζεται σε συνάρτηση με τη διαβάθμιση του εδαφικού υλικού, ώστε να εξασφαλίζεται επαρκής αποστράγγιση και ταυτόχρονη συγκράτηση των λεπτόκοκκων σύμφωνα με τη Μελέτη.

Γενικώς το υλικό του φίλτρου πρέπει να έχει μεγαλύτερη υδατοπερατότητα ( πιο χονδρόκοκκο) από το περιβάλλον εδαφικό υλικό, αλλά πρέπει να είναι επαρκώς διαβαθμισμένο ούτως ώστε τα λεπτομερή εδαφικά υλικά να μην εισχωρούν εντός της ζώνης του φίλτρου και προκαλούν έμφραξη αλλά και φαινόμενα διασωλήνωσης (απόπλυση λεπτοκόκκων του εδαφικού υλικού).

Οι στρώσεις φίλτρου είναι αποτελεσματικές όταν το διερχόμενο νερό είναι απαλλαγμένο λεπτών σωματιδίων. Προς τούτο ο συντελεστής διαπερατότητας μεταξύ δύο διαδοχικών στρώσεων φίλτρου θα πρέπει να εμφανίζει διαφορές έως και 1/100 (λεπτόκοκκα/χονδρόκοκκα).

Επιπλέον θα πρέπει να γίνεται έλεγχος κοκκομετρίας σε κάθε τμήμα του έργου όπου τοποθετείται υλικό φίλτρου, ιδίως όταν πρόκειται για κρίσιμες ζώνες φίλτρων. Ωστόσο, για τις επιφανειακές εγκαταστάσεις αποστράγγισης, όπου τα υλικά τοποθετούνται συνήθως σε μεγαλύτερες και περισσότερο ομοιογενείς ποσότητες, κρίνεται σκόπιμο να προβλεφθεί και εναλλακτικός τρόπος καθορισμού της συχνότητας ελέγχου, με βάση τον όγκο του τοποθετημένου υλικού. Ενδεικτικά, μπορεί να ορίζεται μία δοκιμή κοκκομετρικής διαβάθμισης ανά 100–200 m³ υλικού φίλτρου. Η ακριβής συχνότητα θα πρέπει να προτείνεται από τον Ανάδοχο, λαμβάνοντας υπόψη τη σταθερότητα της πηγής προμήθειας και την ομοιομορφία του υλικού, και να εφαρμόζεται κατόπιν έγκρισης της Υπηρεσίας, ώστε να εξασφαλίζεται επαρκής ποιοτικός έλεγχος.

Οι σχέσεις διαβάθμισης φίλτρου-εδαφικού υλικού, εάν δεν προβλέπονται διαφορετικά στην Μελέτη, θα πρέπει να έχουν ως εξής:

D₁₅ υλικού φίλτρου / D₈₅ εδαφικού υλικού: ≤ 5

D₁₅ υλικού φίλτρου / D₁₅ εδαφικού υλικού: ≥ 4

D₅₀ υλικού φίλτρου / D₅₀ εδαφικού υλικού: ≤25

D₆₀ υλικού φίλτρου / D₁₀ υλικού φίλτρου <20

Σημείωση: Στα ελληνικά και ευρωπαϊκά κριτήρια για τα φίλτρα στραγγιστηρίων, δεν υπάρχει κατώτερο όριο για το κριτήριο ομοιομορφίας D60/D10 το οποίο θα διασφαλίζει καλή διαβάθμιση (well-graded), ενώ στη σχετική βιβλιογραφία προτείνονται και οι ακόλουθες σχέσεις:

D85 υλικού φίλτρου/ D οπής σωλήνα αποστράγγισης >1,0 ή 2,0

D15 υλικού φίλτρου/ D15 εδαφικού υλικού ≤20

Όπου D_xx: η διάμετρος της οπής του κοσκίνου από το οποίο διέρχεται το xx% του υλικού κατά βάρος.

Για την αποφυγή απότομων «κενών» στην κοκκομετρική καμπύλη ( gap graded διαβάθμιση), θα πρέπει να εφαρμόζεται το ακόλουθο κριτήριο:

Κριτήριο αποφυγής «κενών» διαβάθμισης

Για οποιοδήποτε ποσοστό διερχομένων έως 60%: Dmax / Dmin ≤5

όπου: Dmax = μέγιστη διάμετρος κόκκου στο εξεταζόμενο εύρος

Dmin = ελάχιστη διάμετρος κόκκου στο ίδιο εύρος

Οι ανωτέρω απαιτήσεις ισχύουν για μονοβάθμια φίλτρα. Σε περίπτωση διβάθμιων φίλτρων οι σχέσεις μεταξύ διερχομένων εδάφους-φίλτρου πρέπει να εφαρμόζονται και μεταξύ των δύο διαβαθμίσεων του φίλτρου.

Οι προαναφερθείσες απαιτήσεις της κοκκομετρικής διαβάθμισης/ σχέσεων διερχομένων θα πρέπει να ελέγχονται εργαστηριακά ανά θέση κατασκευής/ εφαρμογής φίλτρων.

Στις περιπτώσεις κατασκευής γραμμικών στραγγιστηρίων με επένδυση γεωυφάσματος (λειτουργεί ως φίλτρο διαχωρισμού), το υλικό του φίλτρου μπορεί να είναι χονδρόκοκκο και μονοβάθμιο (κοκκομετρική διαβάθμιση εντός των ορίων που καθορίζονται στον Πίνακα 1).

1. Το θραυστό αδρανές υλικό που χρησιμοποιείται για την κατασκευή φίλτρων στραγγιστηρίων πρέπει να προέρχεται από υγιές, συμπαγές και ανθεκτικό πέτρωμα, απαλλαγμένο από αποσαθρωμένα, σαθρά ή αλλοιωμένα τμήματα, καθώς και από επιβλαβείς προσμίξεις. Το υλικό πρέπει να έχει επαρκή μηχανική αντοχή και ανθεκτικότητα σε περιβαλλοντικές δράσεις, ώστε να εξασφαλίζεται η διατήρηση των γεωμετρικών και υδραυλικών χαρακτηριστικών του φίλτρου καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής του έργου.
2. Πρέπει να αποφεύγεται η χρήση αδρανών από ευαποσάθρωτα και εύθρυπτα μητρικά πετρώματα, πχ ιλυόλιθος, σερπεντινίτης, φυλλίτης κ.α..
3. Η αντοχή σε θρυμματισμό (τριβή και κρούση) του υλικού φίλτρου πρέπει να ελέγχεται με τη δοκιμή Los Angeles όπως ορίζεται στο Πρότυπο ΕΛΟΤ ΕΝ 13242+Α1:2008. Η δοκιμή πρέπει να πραγματοποιείται σύμφωνα με τα όσα ορίζονται στο Πρότυπο ΕΛΟΤ ΕΝ 1097-2. Η τιμή της δοκιμής Los Angeles αν δεν ορίζεται στη Μελέτη δε θα πρέπει να ξεπερνά το 40%.
4. Η ανθεκτικότητα ή υγεία του υλικού πρέπει να ελέγχεται με τη δοκιμή υγείας με θειικό μαγνήσιο όπως ορίζεται στο Πρότυπο ΕΛΟΤ ΕΝ 13242+Α1:2008. Η δοκιμή πρέπει να πραγματοποιείται σύμφωνα με τα όσα ορίζονται στο Πρότυπο ΕΛΟΤ ΕΝ 1367-2. Η τιμή MS αν δεν ορίζεται στη Μελέτη δε θα πρέπει να ξεπερνά το 10%.
5. H καθαρότητα από επιβλαβείς προσμίξεις πρέπει να προσδιορίζεται σύμφωνα με τα όσα αναφέρονται στο Παράρτημα Α του Προτύπου ΕΛΟΤ ΕΝ 13242+Α1:2008.
6. Γενικά το ποσοστό των λεπτόκοκκων (διερχόμενα από το κόσκινο με άνοιγμα 0,063mm) δε θα πρέπει να ξεπερνά το 2%. (κατηγορίας f₂)
7. Σε περίπτωση αδρανούς υλικού βασαλτικής λιθολογίας και με εμφανή σημάδια της αλλοίωσης “Sonnenbrand” η αντίσταση σε θρυμματισμό πρέπει να προσδιορίζεται σύμφωνα με τα πρότυπα ΕΛΟΤ ΕΝ 1367-3 και ΕΛΟΤ ΕΝ 1097-2, όπως αναφέρεται στο Πρότυπο ΕΛΟΤ ΕΝ 13242+Α1:2008.
8. Σύμφωνα με το πρότυπο ΕΛΟΤ ΕΝ 13242+Α1:2008 (αδρανή για μη συνδεδεμένες και υδραυλικά συνδεδεμένες εφαρμογές), τα αδρανή που προορίζονται για χρήση ως φίλτρα στραγγιστηρίων, πέραν των κοκκομετρικών απαιτήσεων, θα πρέπει να ικανοποιούν και σειρά ποιοτικών χαρακτηριστικών που επηρεάζουν, έστω και δευτερευόντως, τη λειτουργικότητα και τη μακροχρόνια συμπεριφορά τους. Συγκεκριμένα, η υδατοαπορροφητικότητα πρέπει να είναι χαμηλή (συνήθως <3%) ώστε να διασφαλίζεται ανθεκτικότητα σε κύκλους ύγρανσης–ξήρανσης και παγετού, ενώ το σχήμα των κόκκων δεν πρέπει να είναι έντονα πεπλατυσμένο ή επίμηκες (περιορισμένος δείκτης πλακοειδούς), ώστε να αποφεύγεται η κακή διάταξη και η μείωση της διαπερατότητας. Επιπλέον, απαιτείται επαρκής μηχανική αντοχή (αντοχή σε θραύση/αποσάθρωση – π.χ. δοκιμή Los Angeles), περιορισμένη παρουσία λεπτόκοκκου κλάσματος και αργιλικών προσμίξεων (έλεγχος ισοδύναμου άμμου ή μπλε του μεθυλενίου), απουσία οργανικών ή επιβλαβών υλικών, καθώς και κατάλληλη ανθεκτικότητα σε παγετό και τριβή. Τα χαρακτηριστικά αυτά συμβάλλουν στη διατήρηση της διαπερατότητας, της εσωτερικής σταθερότητας και της δομικής ακεραιότητας του φίλτρου καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής του έργου.

Σε ότι αφορά τα ποιοτικά χαρακτηριστικά τα αδρανή υλικά φίλτρων θα πληρούν τις απαιτήσεις του ακόλουθου πίνακα:

Πίνακας 3 – Ουσιώδη χαρακτηριστικά αδρανών φίλτρου

Η προσωρινή απόθεση των προσκομιζόμενων υλικών επί τόπου του έργου πριν από την ενσωμάτωσή τους πρέπει να γίνεται σε κατάλληλα προετοιμασμένες επιφάνειες (αμμοχαλικώδεις, επίπεδες, προστατευμένες από όμβρια και ελαφρώς συμπυκνωμένες).

Δεν επιτρέπεται η ανάμιξη υλικών φίλτρου κατά την αποθήκευση. Για τον λόγο αυτό, όταν προβλέπονται διβάθμια φίλτρα, οι σωροί πρέπει να χωρίζονται με κενό διάδρομο ή κατάλληλα διαχωριστικά πετάσματα.

Οι εργασίες κατασκευής των στρώσεων στράγγισης θα πρέπει να διακόπτονται κατά τη διάρκεια βροχόπτωσης, όταν η έντασή της μπορεί να έχει δυσμενή αποτελέσματα στην ποιότητα της κατασκευής, εφόσον κριθεί απαραίτητο από την Υπηρεσία, και για αρκετό χρονικό διάστημα μετά το τέλος της βροχόπτωσης, ώστε να στεγνώσει η επιφάνεια εργασίας.

Οι εργασίες διάστρωσης πρέπει να διακόπτονται όταν η θερμοκρασία του περιβάλλοντος είναι μικρότερη από 0^ο C. Δεν επιτρέπεται η διάστρωση υλικών όταν τα υλικά ή η επιφάνεια επί της οποίας θα γίνει η διάστρωση είναι παγωμένα.

Η διακίνηση των υλικών πρέπει να γίνεται με εξοπλισμό που έχει καθαρά ελαστικά ή ερπύστριες, χωρίς προσκολλημένες λάσπες ή αργιλικά υλικά.

Οι πάσης φύσεως απαιτούμενες φορτοεκφορτώσεις του υλικού φίλτρων πρέπει να γίνονται με προσοχή ώστε να μην προκληθεί απόμιξη.

Κατά την διάστρωση του υλικού στις προβλεπόμενες θέσεις πρέπει να λαμβάνονται μέτρα προστασίας από τυχόν υπάρχοντα επιφανειακά ή όμβρια ύδατα, η ανεξέλεγκτη ροή των οποίων μπορεί να οδηγήσει στην συγκέντρωση λεπτοκόκκων εδαφικών υλικών στην μάζα των στραγγιστικών στρώσεων.

Ο εγκιβωτισμός με υλικό φίλτρου πρέπει να γίνεται μετά την τοποθέτηση και ευθυγράμμιση των διάτρητων σωλήνων. Οι σωλήνες θα πρέπει να εδράζονται σε υλικό φίλτρου πάχους 10cm για μονοβάθμιο και 15cm για διβάθμιο φίλτρο ή όπως προβλέπεται στη Μελέτη. Δύναται για αυτό το σκοπό να χρησιμοποιηθεί και γεωύφασμα. Θα πρέπει να εκτελείται ομοιόμορφα περιμετρικά του στραγγιστηρίου και στο προβλεπόμενο πάχος, χωρίς διαχωρισμό κόκκων και χωρίς επιμόλυνση του φίλτρου με γαιώδη ή λεπτόκοκκα υλικά. Ιδιαίτερη μέριμνα πρέπει να λαμβάνεται ώστε να αποφεύγονται κενά, ασυνέχειες ή μετατοπίσεις του στραγγιστηρίου κατά τη διάστρωση.

Εάν προβλέπεται διβάθμιο φίλτρο (γραμμικά στραγγιστήρια χωρίς γεωύφασμα), θα πρέπει να διαστρώνεται κατ’ αρχήν το χονδρόκοκκο κλάσμα μέχρι την πλήρη επικάλυψη του σωλήνα και να ακολουθεί το λεπτόκοκκο.

Όταν προβλέπεται γεωύφασμα στραγγιστηρίων, οι διάτρητοι σωλήνες θα πρέπει να τοποθετούνται μετά την διάστρωση του γεωυφάσματος (επ’ αυτού) και να ακολουθεί ο εγκιβωτισμός με μονοβάθμιο υλικό φίλτρου σύμφωνα με την Τεχνική Προδιαγραφή ΕΛΟΤ ΤΠ 1501-08-03-03-00 «Γεωυφάσματα Στραγγιστηρίων».

Τελικώς, αφού θα έχει διαστρωθεί το φίλτρο στην προβλεπόμενη από τη Μελέτη διατομή (πλάτος – ύψος στερεού) θα πρέπει να συνδέονται τα προεξέχοντα άκρα του γεωυφάσματος με επικάλυψη ή συρραφή και να ολοκληρώνεται η επανεπίχωση της αποστραγγιστικής τάφρου σύμφωνα με τα καθοριζόμενα στη Μελέτη.

Το υλικό φίλτρου πρέπει να συμπυκνώνεται με ελαφρό δονητικό εξοπλισμό (αφού έχει ολοκληρωθεί η διάστρωσή του και έχει εξασφαλισθεί το προβλεπόμενο πάχος επικάλυψης του σωλήνα). Η συμπύκνωση πρέπει να εκτελείται με προσοχή για την αποφυγή ζημιών στους σωλήνες, ώστε να επιτυγχάνεται η απαιτούμενη έδραση χωρίς αλλοίωση της κοκκομετρικής διαβάθμισης. Σε περιπτώσεις όπου δεν επιτρέπεται μηχανική συμπύκνωση, θα πρέπει να εφαρμόζεται ήπια διαβροχή και φυσική καθίζηση.

Η Υπηρεσία μπορεί να απαιτήσει δοκιμαστική συμπύκνωση υπό εργοταξιακές συνθήκες για την διαπίστωση της καταλληλότητας του εξοπλισμού και του απαιτούμενου αριθμού διελεύσεων. Η συμπύκνωση θα ελέγχεται ανά 1000 m3 διαστρωμένου υλικού φίλτρου, με όποια μέθοδο κριθεί κατάλληλη από τον Μελετητή ή την Υπηρεσία.

Οι στρώσεις στράγγισης μπορεί να είναι μονοβάθμιες ή πολυβάθμιες και να διαμορφώνονται με μία ή περισσότερες διαστρώσεις υλικού, ανάλογα με το συνολικό πάχος και τις προβλεπόμενες διαβαθμίσεις.

Κατά την κατασκευή στρώσεων στράγγισης, τα φίλτρα από διαβαθμισμένα αδρανή πρέπει να διαμορφώνονται με τέτοιο τρόπο ώστε να εξασφαλίζεται τόσο η υδραυλική τους λειτουργία όσο και η μηχανική τους ευστάθεια. Το ελάχιστο συνολικό πάχος φίλτρου δεν πρέπει γενικά να είναι μικρότερο από 0,30 m, ώστε να διασφαλίζεται επαρκής ζώνη φιλτραρίσματος και αποστράγγισης. Σε ειδικές περιπτώσεις (π.χ. έντονες υδραυλικές κλίσεις ή απαιτήσεις αυξημένης προστασίας) το πάχος μπορεί να αυξάνεται σύμφωνα με τη Μελέτη. Η διάστρωση πραγματοποιείται σε διαδοχικές στρώσεις και η συμπύκνωση κάθε επιμέρους στρώσης πρέπει να γίνεται σε μέγιστο πάχος της τάξεως των 0,20–0,30 m (πριν τη συμπύκνωση), ώστε να επιτυγχάνεται ομοιόμορφη πυκνότητα χωρίς διαχωρισμό κόκκων ή αλλοίωση της διαβάθμισης.

Κατά την διάστρωση του υλικού φίλτρου πρέπει να καταβάλλεται ιδιαίτερη προσοχή για την αποφυγή ανάμιξής του με το υποκείμενο εδαφικό υλικό.

Η επιφάνεια πρέπει να διαμορφώνεται ώστε να διευκολύνεται η απορροή των υδάτων προς τα στραγγιστήρια.

Οι στραγγιστικές στρώσεις πρέπει να συμπυκνώνονται στον προβλεπόμενο από τη Μελέτη βαθμό με χρήση κατάλληλων οδοστρωτήρων.

• Έλεγχος αποτελεσμάτων κοκκομετρικής ανάλυσης υλικών φίλτρου και εδαφικού υλικού για την διαπίστωση τήρησης των σχέσεων διαβάθμισης που καθορίζονται στην παρούσα Τεχνική Προδιαγραφή και των σχετικών απαιτήσεων της Μελέτης.
• Έλεγχος αποτελεσμάτων καθαρότητας αδρανών για παρουσία αργίλου, ιλύος, οργανικών ή άλλων επιβλαβών προσμίξεων.
• Έλεγχος αποτελεσμάτων αντοχής και ανθεκτικότητας αδρανών. Δοκιμές φθοράς, εφόσον προβλέπονται από τη μελέτη ή τις προδιαγραφές και έλεγχος ανθεκτικότητας σε αποσάθρωση, όπου απαιτείται.
• Έλεγχος αποτελεσμάτων δοκιμών ελέγχου συμπύκνωσης.
• Έλεγχος τελικών σταθμών εγκιβωτισμού/ πλήρωσης γραμμικών στραγγιστηρίων ή επιφανειών αποστραγγιστικών στρώσεων σύμφωνα με τα καθοριζόμενα στην μελέτη.
• Έλεγχος λοιπών γεωμετρικών στοιχείων εφαρμογής των υλικών φίλτρου (πλάτος εγκιβωτισμού στην περίπτωση γραμμικών στραγγιστηρίων, έκτασης στην περίπτωση αποστραγγιστικών στρώσεων).
• Έλεγχος μέτρων προστασίας από εισροή επιφανειακών υδάτων και ομβρίων (απαραίτητη προϋπόθεση για την επιτυχή λειτουργία των έργων στράγγισης, κρίσιμος παράγων μέχρι το στάδιο επικάλυψης των αποστραγγιστικών στρώσεων και των στερεών εγκιβωτισμού στραγγιστηρίων).

Η πλήρωση ή/και η διάστρωση εγκαταστάσεων αποστράγγισης με υλικό φίλτρου επιμετράται σε κυβικά μέτρα (m³), σύμφωνα με τα προβλεπόμενα πάχη ή διατομές στη Μελέτη και στους όρους της παρούσας Τεχνικής Προδιαγραφής και μετά τη διάστρωση και τη συμπύκνωση.

Σε ειδικές περιπτώσεις, η επιμέτρηση δύναται να γίνεται σε τετραγωνικά μέτρα (m²), όταν το φίλτρο έχει προκαθορισμένο πάχος, ή σε τόνους (t), εφόσον αυτό ορίζεται ρητά στα συμβατικά τεύχη.

Δεν επιμετρούνται χωριστά, διότι είναι ενσωματωμένες, όλες οι αναγκαίες εργασίες, καθώς και τα πάσης φύσεως υλικά και εξοπλισμός, η εξασφάλιση και η κατανάλωση της ενέργειας, καθώς και κάθε άλλη απαιτούμενη δράση για την πλήρη και έντεχνη κατά τα ανωτέρω κατασκευή τους. Ειδικότερα ενδεικτικά αλλά όχι περιοριστικά, δεν επιμετρούνται χωριστά τα παρακάτω:

• Η προμήθεια, φόρτωση, μεταφορά, αποθήκευση και προστασία επί τόπου του έργου των σωλήνων και των λοιπών ενσωματούμενων υλικών, κυρίων ή βοηθητικών.
• Η προμήθεια των απαραίτητων αναλώσιμων ή μη υλικών, η μεταφορά και προσωρινή αποθήκευσή τους καθώς και η ενσωμάτωση ή η χρήση τους στο έργο
• Η φθορά και απομείωση των υλικών και η απόσβεση και οι σταλίες του εξοπλισμού.
• Η διάθεση και απασχόληση του απαιτούμενου προσωπικού, εξοπλισμού και μέσων για την εκτέλεση των εργασιών σύμφωνα με τους όρους της παρούσας.
• Η συγκέντρωση των απορριμμάτων πάσης φύσεως που προκύπτουν κατά την εκτέλεση των εργασιών και η μεταφορά τους προς οριστική απόθεση.
• Η πραγματοποίηση όλων των απαιτούμενων δοκιμών ποιοτικού ελέγχου για την πλήρη και έντεχνη εκτέλεση της εργασίας σύμφωνα με την παρούσα Τεχνική Προδιαγραφή, καθώς και των τυχόν διορθωτικών μέτρων (εργασία και υλικά) εάν διαπιστωθούν μη συμμορφώσεις κατά τις δοκιμές και τους ελέγχους.

Δεν επιμετρώνται και δεν πληρώνονται ιδιαίτερα:

• Οι υπερβάσεις ποσοτήτων λόγω κακής εκτέλεσης ή αστοχιών.
• Οι απώλειες υλικών κατά τη μεταφορά ή τη διάστρωση.
• Οι προσωρινές αποθέσεις, επαναφορτώσεις και επαναδιαστρώσεις υλικών.
• Οι εργασίες αποκατάστασης που οφείλονται σε υπαιτιότητα του Αναδόχου.

Στην περίπτωση πλήρωσης τάφρων στραγγιστηρίων θα αφαιρείται η διατομή του σωλήνα.

Μεγαλύτερο πάχος ή διαστάσεις διατομής από ότι προβλέπονται στη Μελέτη δεν θα λαμβάνονται υπόψη κατά την επιμέτρηση.

Οι εκσκαφές των εγκαταστάσεων αποστράγγισης, οι τοποθετούμενοι διάτρητοι σωλήνες στραγγιστηρίων καθώς και τα γεωυφάσματα θα επιμετρώνται ιδιαιτέρως με παραπομπή στις Ελληνικές Τεχνικές Προδιαγραφές ΕΛΟΤ ΤΠ 1501-08-01-04-00 και ΕΛΟΤ ΤΠ 1501-08-03-03-00.

Παράρτημα Α
(πληροφοριακό)

Όροι υγείας, ασφάλειας και προστασίας του περιβάλλοντος

1. Γενικά

Κατά την εκτέλεση των εργασιών θα τηρούνται οι κείμενες διατάξεις περί Μέτρων Ασφαλείας και Υγείας Εργαζομένων, οι δε εργαζόμενοι θα είναι εφοδιασμένοι με τα κατά περίπτωση απαιτούμενα Μέσα Ατομικής Προστασίας (ΜΑΠ), τα οποία πρέπει να πληρούν τις απαιτήσεις του κανονισμού (ΕΕ) 2016/425.

Θα τηρούνται επίσης αυστηρά τα καθοριζόμενα στα εγκεκριμένα ΣΑΥ/ΦΑΥ του Έργου, σύμφωνα με τις Υπουργικές Αποφάσεις ΓΓΔΕ/ΔΙΠΑΔ/οικ/889 (ΦΕΚ/16 Β’/14-01-2003) και ΓΓΔΕ/ΔΙΠΑΔ/οικ/177 (ΦΕΚ/266 Β’/14-01-2001).

Οι αναφορές εξειδικευμένων απαιτήσεων ανά συγκεκριμένη εργασία είναι ενδεικτικές.

Α.2 Μέτρα υγείας και ασφάλειας

Σε κάθε περίπτωση θα εφαρμόζονται τα προβλεπόμενα στο Σχέδιο Ασφάλειας - Υγείας (ΣΑΥ) του έργου.

1. Μέτρα υγεία και ασφάλειας

Σε κάθε περίπτωση θα εφαρμόζονται τα προβλεπόμενα στο Σχέδιο Ασφάλειας - Υγείας (ΣΑΥ) του έργου.

Είναι γενικώς υποχρεωτική η συμμόρφωση προς την Οδηγία 92/57/EE, στις «Ελάχιστες Απαιτήσεις Υγείας και Ασφάλειας Προσωρινών και Κινητών Εργοταξίων» (όπως ενσωματώθηκε στην Ελληνική Νομοθεσία με το Π.Δ. 305/96) και προς την Ελληνική Νομοθεσία περί υγείας και ασφάλειας (Π.Δ. 17/96, Π.Δ. 159/99 κλπ).

Επισημαίνονται οι ακόλουθες ελάχιστες απαιτήσεις :

1. Οργάνωση και σήμανση κυκλοφορίας εργοταξίου, διαχωρισμός πεζών–οχημάτων.
2. Ο εγκιβωτισμός στραγγιστηρίων απαιτεί εργασία εντός χάνδακος υπό συνθήκες στενότητας χώρου. Θα ελέγχεται η κατάλληλη αντιστήριξη πρανών ή κλιμάκωση εκσκαφών σύμφωνα με τη γεωτεχνική μελέτη.
3. Το εργαζόμενο προσωπικό θα συμμορφώνεται προς τα προβλεπόμενα στο Σχέδιο Ασφάλειας Υγείας (ΣΑΥ) του έργου και θα είναι εφοδιασμένο με κράνος και προστατευτικά υποδήματα.
4. Εφίσταται η προσοχή κατά την προώθηση υλικών στις τάφρους αποστράγγισης για τυχόν παρουσία εργαζομένων εντός του ορύγματος.
5. Τυχόν πλεονάζοντα υλικά θα συγκεντρώνονται και θα απομακρύνονται σε κατάλληλες θέσεις, (πρόκειται για χρήσιμα υλικά, κατάλληλα για επιχώσεις πάσης φύσεως).
6. Ο απαιτούμενος για την εκτέλεση των έργων μηχανικός εξοπλισμός τόσο του Αναδόχου όσο και των υπεργολάβων θα είναι επαρκώς συντηρημένος, σύμφωνα με τις οδηγίες των εργοστασίων κατασκευής και θα απασχολούνται μόνον εκπαιδευμένοι χειριστές/ οδηγοί, κάτοχοι των αδειών που προβλέπονται από τις κείμενες διατάξεις ανά τύπο μηχανήματος/ οχήματος.
7. Ο μηχανικός εξοπλισμός θα επιθεωρείται από τεχνικούς του Αναδόχου προκειμένου να διαπιστωθεί ότι τα συστήματα πέδησης, τα ελαστικά, οι προβολείς κ.λπ. συστήματα που άπτονται άμεσα της ασφαλείας λειτουργούν ικανοποιητικά.
8. Όταν τα χωματουργικά μηχανήματα είναι εκτός λειτουργίας ή ακινητοποιημένα, θα ευρίσκονται σε ασφαλή κατάσταση στάσης, με χαμηλωμένες και εδραζόμενες επί του εδάφους τις εκσκαπτικές, φορτωτικές κ.λπ. εξαρτήσεις τους (π.χ. λεπίδες προωθητών ή ισοπεδωτών, κουβάδες φορτωτών και εκσκαφέων, καρότσες ανατρεπομένων αυτοκινήτων).
9. Το προσωπικό θα είναι εφοδιασμένο με τα μέσα ατομικής προστασίας (ΜΑΠ) που προβλέπονται από τις ισχύουσες διατάξεις για κάθε τύπο μηχανήματος.
10. Οι χειριστές των εκσκαφέων θα χρησιμοποιούν υποχρεωτικά σε κάθε περίπτωση τα σταθεροποιητικά πέλματα του μηχανήματος.
11. Θα τηρούνται οι προβλεπόμενες από τους περιβαλλοντικούς όρους του έργου διατάξεις για την ανώτατη στάθμη θορύβου στην θέση των αποδεκτών (π.χ. κατοικημένες περιοχές).

Τα ΜΑΠ πρέπει να είναι σε καλή κατάσταση, χωρίς φθορές να φέρουν σήμανση CE και τις προβλεπόμενες επισημάνσεις από τον κανονισμό (ΕΕ) 2016/425 και τα εφαρμοστέα πρότυπα, να συνοδεύονται από οδηγίες χρήσης και πληροφορίες ασφαλείας, καθώς και να συνοδεύονται από δήλωση συμμόρφωσης στην ελληνική γλώσσα ή να είναι προσβάσιμη για αυτά η δήλωση συμμόρφωσης. Στον Πίνακα Α.1 παρατίθενται τα εναρμονισμένα πρότυπα για τα συνηθέστερα χρησιμοποιούμενα ΜΑΠ.

Πίνακας 1 – Απαιτήσεις για τα ΜΑΠ

1. Μέτρα για την προστασία του περιβάλλοντος

Σε κάθε περίπτωση έχουν εφαρμογή οι Περιβαλλοντικοί όροι του έργου.

Βιβλιογραφία

1. ΕΛΟΤ EN 933-2, Tests for geometrical properties of aggregates - Part 2: Determination of particle size distribution - Test sieves, nominal size of apertures -- Δοκιμές γεωμετρικών ιδιοτήτων των αδρανών - Μέρος 2: Προσδιορισμός κοκκομετρικών κλασμάτων - Κόσκινα δοκιμών, ονομαστικό μέγεθος διατομών κοσκίνων
2. Ν.1568/85 "Περί υγιεινής και ασφάλειας εργαζομένων" (Α΄ 220)
3. Π.Δ. 396/94 "Ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας για την χρήση απ’ τους εργαζόμενους εξοπλισμών ατομικής προστασίας κατά την εργασία, σε συμμόρφωση με την οδηγία 89/656/ΕΟΚ" (Α΄ 220)
4. Π.Δ 397/94 Ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας κατά την χειρωνακτική διακίνηση φορτίων που συνεπάγεται κίνδυνο ιδίως για την ράχη και την οσφυϊκή χώρα των εργαζομένων σε συμμόρφωση προς την οδηγία του Συμβουλίου 90/269/ΕΟΚ (Α΄ 221)
5. Π.Δ. 105/95 "Ελάχιστες προδιαγραφές για την σήμανση ασφάλειας ή / και υγείας στην εργασία, σε συμμόρφωση με την Οδηγία 92/58/ΕΟΚ" (Α΄ 67)
6. Π.Δ. 305/96 "Ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας που πρέπει να εφαρμόζονται στα προσωρινά ή κινητά εργοτάξια έργων, σε συμμόρφωση προς την οδηγία 92/57/ΕΟΚ", σε συνδυασμό με την υπ' αριθμ. 130159/7.5.97 Εγκύκλιο του Υπουργείου Εργασίας και την Εγκύκλιο 11 (Αρ. Πρωτ. Δ16α/165/10/258/ΑΦ/ 19.5.97) του ΥΠΕΧΩΔΕ, σχετικά με τα εν λόγω Π.Δ. (Α΄ 212)
7. Κανονισμός (ΕΕ) 2016/425 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 9ης Μαρτίου 2016 σχετικά με τα μέσα ατομικής προστασίας και για την κατάργηση της Οδηγίας 89/686/ΕΟΚ του Συμβουλίου
8. ΥΑ 269357/01-09-2022, Αδρανή υλικά τα οποία προορίζονται για χρήση στα δημόσια έργα (Β’ 4823).